Nynorsk er ein del av beredskapen vår

For mange er det ei hyggeleg markering. For oss ved NTNU i Ålesund er det ei påminning om noko langt meir grunnleggjande: at språk ikkje berre er kultur, men infrastruktur. Det er identitet, tilhøyrsle og motstandskraft. Og det er noko vi som universitet har eit særleg ansvar for å ta vare på.

Noreg har to jamstilte skriftspråk. Det er ikkje eit teknisk vedtak, men ein demokratisk verdi. Kravet om å svare på den målforma ein blir kontakta på, og om minst 25 prosent nynorsk i offentleg sektor, handlar ikkje om byråkrati. Det handlar om å halde oppe eit språk som ber med seg ein stor del av den norske kulturhistoria. For oss i Ålesund er dette ikkje berre eit krav – det er ei moglegheit.

Språket som bind regionen saman

Sunnmøre har ei av dei sterkaste nynorskrøystene i landet. Her har språket vore aktivt med i industri, handel, folkerørsler og kultur. Ålesund har alltid vore ein by med internasjonale impulsar, men med røter i ein nynorsk region. Språket og målføret har vore ein måte å halde fast ved det lokale i møte med det globale.

Når NTNU i Ålesund bruker nynorsk aktivt, speglar vi ikkje berre historia – vi speglar regionen vi er ein del av. Vi viser at vi tek lokalsamfunnet på alvor, og at vi ønskjer å vere ein institusjon som står i, ikkje utanfor, den kulturarven som har forma Sunnmøre. For studentar som kjem hit frå heile landet, er dette òg ein del av møtet med byen og regionen: Språket er ein del av landskapet.

Når språk blir eit mål i konflikt

I ei tid med aukande geopolitiske spenningar ser vi korleis språk, kultur og historie blir strategiske mål – og ofte dei første ofra – i konfliktar. Å ta frå menneske språket deira, er å ta frå dei identiteten. Å kontrollere historieforteljinga, er å kontrollere framtida.

Dette skjer ikkje berre langt borte. Det minner oss om at språk ikkje er nøytralt. Det er ein del av den demokratiske infrastrukturen. Det er ein del av motstandskrafta i eit samfunn. Og det er ein del av det som gjer oss robuste i møte med press, anten det kjem utanfrå eller innanfrå.

Difor er språkpolitikk ikkje småpolitikk. Det er demokratipolitikk.

Når vi som universitet vel å bruke nynorsk aktivt, er det ikkje for å vere høgtidelege. Det er for å vere med på å halde oppe eit språkleg mangfald som gjer samfunnet vårt sterkare. Det er for å bidra til at norsk fagspråk – både bokmål og nynorsk – held fram med å vere eit levande, relevant og presist språk for kunnskap, teknologi og samfunnsutvikling.

Eit universitet med ansvar – og eit val

Som Norges største universitet har NTNU eit særleg ansvar for å utvikle norsk fagspråk. I ei tid der engelsk tek stadig større plass i akademia, må vi vere bevisste på at norsk fagspråk ikkje utviklar seg av seg sjølv. Det må brukast, skrivast og fornyast.

Når vi vel nynorsk i rapportar, undervisning, nettsider og kommunikasjon, er det ikkje for å oppfylle eit krav. Det er for å ta ansvar. For å vere forankra. For å vere ein institusjon som tek vare på den språklege infrastrukturen som demokratiet vårt kviler på.

Språk er identitet. Språk er tilhøyrsle. Språk er motstandskraft.

Difor skal vi bruke nynorsk. Difor skal vi bruke det meir enn minimumskrava. 

Difor skal vi vere stolte av å vere eit universitet som tek vare på begge dei norske skriftspråka.